http://gardmanq.do.am/ Tue, 11 Feb 2014 16:17:40 GMT uCoz Web-Service <font size="3"><img src="https://gardmanq.do.am/Armenian-in-Syria.jpg" alt="Հայերը Սիրիայում" align="left" width="200" height="300">Սիրիայում այլադավան և այլալեզու հայկական հավաքականություններն այսօր հիմնականում համախմբված են աշխարհագրական հինգ շրջաններում.</font><div><span style="font-size: medium;">1.Միջերկրական ծովի առափնյա շրջան (հիմնականում՝ Լաթաքիա, մասամբ՝ Թարթուս և Բանիաս քաղաքներ), բացառությամբ հայախոս ու հայադավան Քեսապ ենթաշրջան:</span></div><div><span style="font-size: medium;">2.Որոնդես գետի, ավելի շուտ՝ նրա ոռոգած Ռուճի հովտի շրջան (ծովափի ու Համա-Հալեպ առանցքի միջև):</span></div><div><span style="font-size: medium;">3.Հալեպ քաղաքը:</span></div><div><span style="font-size: medium;">4.Սիրիական անապատն ու նրա քաղաքները (Ռակկա, Դեր Զոր):</span></div><div><span style="font-size: medium;">5.Հյուսիս-արևելքի շրջանը (Հասաքե և Կամիշլի քաղաքներ, Մալիքիյյե, Թել Աբիադ, Թել Քոչաք, Դերիկ, Ամուդա անվանումներ ու շրջակայք):</span></div><div><font size="3"><br></font><div><div><font size="3"><b>Ա.</b> Ծովափի շր... <font size="3"><img src="https://gardmanq.do.am/Armenian-in-Syria.jpg" alt="Հայերը Սիրիայում" align="left" width="200" height="300">Սիրիայում այլադավան և այլալեզու հայկական հավաքականություններն այսօր հիմնականում համախմբված են աշխարհագրական հինգ շրջաններում.</font><div><span style="font-size: medium;">1.Միջերկրական ծովի առափնյա շրջան (հիմնականում՝ Լաթաքիա, մասամբ՝ Թարթուս և Բանիաս քաղաքներ), բացառությամբ հայախոս ու հայադավան Քեսապ ենթաշրջան:</span></div><div><span style="font-size: medium;">2.Որոնդես գետի, ավելի շուտ՝ նրա ոռոգած Ռուճի հովտի շրջան (ծովափի ու Համա-Հալեպ առանցքի միջև):</span></div><div><span style="font-size: medium;">3.Հալեպ քաղաքը:</span></div><div><span style="font-size: medium;">4.Սիրիական անապատն ու նրա քաղաքները (Ռակկա, Դեր Զոր):</span></div><div><span style="font-size: medium;">5.Հյուսիս-արևելքի շրջանը (Հասաքե և Կամիշլի քաղաքներ, Մալիքիյյե, Թել Աբիադ, Թել Քոչաք, Դերիկ, Ամուդա անվանումներ ու շրջակայք):</span></div><div><font size="3"><br></font><div><div><font size="3"><b>Ա.</b> Ծովափի շրջան: Հաշվում է 1000-1200 հոգի: Գաղթօջախը կազմվել է հիմնականում երեք հոսքերի հետևանքով. մինչև Մեծ Եղեռնը այնտեղ բնակվածների սերունդներ, Մեծ Եղեռնի ու Կիլիկիայի պարպումի հետևանքով հաստատվածներ, Քեսապից տեղափոխվածներ:</font></div></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Ամենից խոցելին առաջին ենթախումբն է, որ հիմնականում արաբախոս է՝ չնչին բացառություններով: Թեև այս ենթախմբի անդամների մի մասը Հայ Առաքելական համայնքի անդամ է, այսուհանդերձ ազգային հանրույթի (տվյալ պարագայում՝ հայության) պատկանելիությունը փոխարինված է ազգայնականության արևմտյան տեսաբան Անդերսոնի&nbsp;«երևակայական համայնքով» (տվյալ պարագայում՝ քրիստոնեական համայնքով): Այս ենթախմբի անդամները վատ են ընդունում միայն այն դեպքերը, երբ իրենց պատկանած&nbsp;«քրիստոնեական համայնքի» որևէ անդամ ամուսնանում է մուսուլմանի հետ: Նույն երևույթները նկատվում են նաև Մեծ Եղեռնից հետո հաստատվածների սերունդների, նվազ չափով՝ Քեսապից տեղահանվածների մոտ:</font></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3"><b>Բ.</b> Ռուճի հովտի շրջան: Ներկայանում է Արամո, Ղնեմիե, Յակուբիե, Կնիե գյուղերով ու հովտի մյուս բնակավայրերում ապրող հայազգիներով: Առաջին երկու բնակավայրերից շատերը&nbsp;</font><span style="font-size: medium;">1946-1947 թվականներին&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">հայրենադարձվեցին Խորհրդային Հայաստան, իսկ մնացողները բարբառը փոխարինեցին արաբերենով: Յակուբիեն ու Կնիեն ևս արաբախոս են, առաջինը պատկանում է Հայ Առաքելական Եկեղեցուն, երկրորդը՝ լատին համայնքին:</span></div><div><span style="font-size: medium;">Այդտեղի հայության այլադավան և այլալեզու չորս խմբերի էթնո-լեզվա-դավանական վիճակը մանրամասն վերլուծել է Հակոբ Չոլաքյանն իր «Անտիոքի մերձակա Ռուճի հովիտի հայերը» պատմագիտական թեկնածուի ատենախոսության մեջ (ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, 2002թ.):&nbsp;</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Ստորև ներկայացվում է ատենախոսության&nbsp;«Վերջաբան»-ի հետևյալ հատվածը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">1946 թվականին Սուրիո ամբողջական անկախացումեն ետք, երբ արաբական ազգայնականությունը դարձավ պետական գաղափարախոսություն և սկսան վերացվիլ գաղութարար իշխանությանց հետքերը, լատինացած հայերը հայտնվեցան անտեր մնացածի վիճակի մեջ: Քանի որ Սուրիո մեջ անոնք չէին կրնար&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">«ֆրանսանալ», անոնք նախընտրեցին գաղթել օտար երկրներ կամ ալ ավելի արաբանալ (քանի որ վերջինս էր այս պարագային առավելություններ տվող ազդակը)՝ մնալով հանդերձ լատինադավան, քան վերադառնալ իրենց մայր եկեղեցվո և հայ ազգին գիրկը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Հայկական տեղեկատվական ընդհանուր դաշտին մեջ ինչպես նախորդ տասնամյակներում, այսօր ևս գրեթե ամբողջովին բացակա է Որոնդես գետի ջրերու ոռոգած ամբողջովին Ռուճի հովիտի հայկական կղզեախումբը: Այս շրջանը հայ ազգագրության տեսակետեն, այսօր կներկայացնե խայտաբղետ պատկեր մը, որը կարելի է ամփոփել հետևյալ խումբերուն մեջ.</span></div><div><span style="font-size: medium;">1.Արաբացած-իսլամացած հսկա զանգված մը՝ ամբողջովին կորսնցցուցած իր հայկական ծագման ինքնագիտակցությունը: (Այսօր այս խումբը հաշվում է 500-700 հազար հոգի - Գևերգ Յազըճյան):</span></div><div><span style="font-size: medium;">2.Արաբացած (արաբախոս), բայց Հույն ուղղափառ կամ Հույն կաթողիկե (Մելքիթ) եկեղեցվո դավանանքն ընդունած հայեր (Ընկըզիկ գյուղը, մասամբ՝ Ջըդեյդե գյուղը, քիչ թվով անհատներ Ջըսըր Շուղուր քաղաքին &nbsp;և Որոնդեսի հովիտի զանազան գյուղերուն մեջ), որոնց մոտ շատ հեռավոր նշույլներ կան իրենց հայկական ծագման մասին:</span></div><div><span style="font-size: medium;">3.Արաբախոս, սակայն լատին եկեղեցվո դավանանքն ընդունած հայ հավաքականություններ (Կնիե գյուղը, նաև՝ քանի մը ընտանիքներ Յակուբիե և այլ գյուղերու մեջ), որոնց մոտ առավել առկայծ է իրենց հայկական ծագման ինքնագիտակցությունը:</span></div><div><span style="font-size: medium;">4.Արաբախոս, բայց Հայ Առաքելական եկեղեցու դավանանքը պահպանած Յակուբիե գյուղը: Այս գյուղի բնակիչներն ունեին հայկական ինքնագիտակցություն, թեև արաբախոս ըլլալու իրողությունը զիրենք որոշակիորեն կը տարբերակե հայու ամբողջական ինքնագիտակցությունն ունեցող դասական կերպարի ընկալումեն:</span></div><div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Վերը հիշատակված առաջին խումբի վերադարձը հայկական ինքնագիտակցության բացառված է, մանավանդ, որ այդ խումբի անդամները իրենց ողջ էությամբ հարյուր տոկոսով արաբացած ու իսլամացած ըլլալով որևէ ցանկություն չեն դրսևորել այս ուղղությամբ...</font></div></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Երկրորդ խումբի պարագային, հայության գիրկն անոր վերադարձը չափազանց դժվար է: Այս խումբի անդամներուն քրիստոնյա ըլլալու իրողությունը և իրենց հայկական ծագման մասին աղոտ հիշողությունները եթե որոշակի հույսեր կներշնչեն, սակայն այդ ցանկություններու գործնականացման հավանականությունը շատ չնչին է: Այս հավաքականության մարդիկ իրենք ևս չեն գիտակցիր հայության գիրկը վերադառնալու օգտակարությունը և համակերպված են ու գոհ իրենց ներկա ազգային-դավանանքային-լեզվական վիճակին:</font></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Երրորդ խումբի անդամները, բծախնդրորեն մշակված քաղաքականության մը իրականացման պարագայեն, կարող են իրենց հայկական ինքնությանը վերադառնալ՝ չբացառելով նույնիսկ անոնց հայախոս դառնալու հեռանկարը: ...Այս գյուղերուն մեջ կան մարդիկ, որոնք անհատական ճիգեր կթափեն վերադառնալու մայր ազգին գիրկը՝ նույնիսկ հրաժարվելով արաբախոսությունեն: Այս հավաքականությանց վերահայացումը նպաստող կարևոր գործոն են վերջին տարիներուն այդ գյուղերուն վերածվիլը Հալեպի հայախոս հայոց սիրված ամարանոցներու և հայախոս ու հայկական ազգային արժեքներ կրող մարդոց հետ անոնց շփումներու անհամեմատ բազմացումը:</font></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">...Հայության մեջ ամբողջովին վերստին ձուլելու լավագույն պայմանները կան չորրորդ հավաքականության մոտ:</font></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Հ. Չոլաքյանը գտնում է, որ հնարավոր է&nbsp;«առհասարակ Մերձաւոր Արևելքի հայազգի բոլոր լատինները վերստին հայությանը շաղկապել՝ Վատիկանի թույլտվությամբ զանոնք լատին եկեղեցվո ապազգային հովանիեն փոխանցելով Հայ կաթողիկե եկեղեցու հովանիին, ինչպես այդ տեղի ունեցավ 1946 թվականին Քեսապի շրջանին մեջ՝ առանց որևէ լուրջ ցնցումի»: Մնում է, որ Հայ կաթոլիկ հոգևորականությունը գործնական քայլերի դիմի այս ուղղությամբ, եթե իհարկե, ցանկություն ունի...</font></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3"><b>Գ.</b> Հալեպ: Քաղաքի արաբախոս հայազգիները հիմնականում լատին են կամ հայ կաթոլիկ: Առաջինները Կնիեից տեղափոխվածների, Կիլիկիայից գաղթականների ու 18-19-րդ դարերում լատին միսիոներների դավանափոխածների սերունդներ: Արաբախոս լատինների մոտ հայկական ինքնագիտակցությունը չափազանց թույլ է, և որքան էլ տարօրինակ թվա,&nbsp;«հրահրվում է» ոչ հայազգի լատիների կողմից, որոնք նրանց լիարժեք լատին չեն ընկալում: Այդուհանդերձ, Հալեպի հայազգի արաբախոս լատիների մոտ ևս գերակշռում է անդերսոնյան «երևակայական համայնքի» գիտակցությունը:</font></div><div><span style="font-size: medium;">Վիճակը շատ չի տարբերվում Հալեպի արաբախոս հայ կաթոլիկների &nbsp;(</span><span style="font-size: medium;">Մարդինի &nbsp;ու շրջակայք</span><span style="font-size: medium;">) մոտ, որոնք հաստատվել են Մեծ Եղեռնից հետո, ինչպես նաև մինչև Մեծ Եղեռնը քաղաքում բնակություն հաստատած հայ կաթոլիկների սերունդներ են: Նրանց մոտ էլ առկա է անդերսոնյան համայնքի գիտակցությունը: Հալեպի հայախոս ու արաբախոս հայ կաթոլիկների միջև ճեղքն այնքան խորն է, որ հայախոսներն անցյալ դարի վերջերում նախընտրեցին առանձին եկեղեցի կառուցել՝ միայն &nbsp;հայալեզու ծեսերով, քան շփվել իրենց արաբախոս դավանակիցների հետ՝ թեկուզ երկլեզու (հայերեն-արաբերեն) ծեսերի ժամանակ: Փաստորեն, Հալեպում այսօր կան հայ կաթոլիկ երկու հավաքականություններ, որոնք ազգային ինքնագիտակցության առումով էապես տարբերվում են իրարից՝ հիմնականում պայմանավորված լեզվական գործոնով:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Վերջին տարիներին Հալեպի հայության մոտ դիտվում են կամովին իսլամանալու առանձին երևույթներ, մասնավորաբար, արաբ մուսուլման երիտասարդների հետ հայուհիների (սիրիահայ և բուն ՀՀ-ից) ամուսնությունների հետևանքով: Կրոնափոխությունն ուղեկցվեց լեզվափոխությամբ, թեև ոչ քիչ պարագաներում իսլամ ընդունած հայուհիների զգալի մասը պահպանում է լեզուն, ամուսնու թույլտվությամբ նաև քրիստոնեական հավատքը, թեև քրիստոնյա ազգակիցները նրանց վանում են իրենցից՝ որպես հավատուրացների:</span></div><div><span style="font-size: medium; font-weight: bold;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium; font-weight: bold;">Դ.&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">Սիրիական անապատի շրջան: Մեծ եղեռնի տարիներին հազարավոր հայեր սիրիական անապատի մահվան ճանապարհների վրա պարտադրված ընդունեցին իսլամը: Նրանց մեծ մասը թեև հետագայում վերադարձավ իր հավատքին ու ազգին, այսուհանդերձ ոչ քիչ թվով հայազգիներ (հատկապես կանայք) նախընտրեցին կամ ստիպված եղան իսլամն ընդունել ու արաբանալ: Նրանց սերունդները պահպանել են իրենց հայկական ծագման հիշողությունը, և ոմանք նույնիսկ չեն դադարում իրենց հայազգի հարազատներին փնտրել: Այդուհանդերձ, այս իսլամացած-արաբացածների մոտ հայկական ինքնագիտակցությունը գտնվում է շատ ցածր մակարդակում և դժվարին կլինի նրանց հայացման գործը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium; font-weight: bold;">Ե. &nbsp;</span></div><div><span style="font-size: medium;">Հյուսիսարևելյան Սիրիա: Այս տարածաշրջանում կողք կողքի համերաշխորեն գոյակցում են Հայ Առաքելական և Հայ կաթոլիկ համայնքների անդամները, որոնք լեզվական տեսակետից բաժանվում են երեք ենթախմբերի՝ հայախոսներ, արաբախոսներ և քրդախոսներ: Ըստ ազգային ինքնագիտակցության վայրընթացի ցուցանիշի՝ հաջորդականությունը հետևյալն է՝ հայ առաքելական հայախոսներ, հայ առաքելական քրդախոսներ, հայ կաթոլիկ հայախոսներ, հայ կաթոլիկ արաբախոսներ, հայ առաքելական արաբախոսներ, հայ կաթոլիկ քրդախոսներ (վերջիններիս քանակը շատ փոքր է): Այս բոլոր հավաքականությունները կա՛մ Հայկական Միջագետքի (Աղձնիքի) տեղաբնիկներն են կա՛մ &nbsp;Սասունի ու Բշերիկի շրջաններից տեղափոխվածներ: Բշերիկցիները, չնչին բացառություններով, քրդախոս են: Քրդախոս է ծագումով սասունցիների մի մասը, որոնք, այլալեզու լինելով հանդերձ, ունեն ազգային ինքնագիտակցության և հայկական հայրենասիրության բարձր մակարդակ: Ասվածի ապացույցն են 1940-ականների վերջերի և 1960-ականների հայրենադարձություններին մասնակցությունն ու իրենց հայկական հույզերի արտացոլումը քրդերեն բազմաթիվ երգերում: Հայտնվելով հայախոս միջավայրում (Հալեպ, Բեյրութ, ՀՀ)՝ մասնավորաբար նոր սերունդը շատ արագորեն հայախոս է դառնում ու համարյա հավասարվում&nbsp;«դասական» հայի մակարդակին: Այդուհանդերձ, քրդախոս հայերի մոտ դիտվում են քրդական ինքնագիտակցության առանձին դրսևորումներ, որոնք շուտով անհետանում են դասական հայկական միջավայրում հայտնվելու դեպքում: Ուշագրավ է, որ այս տարածաշրջանում տեղաբնակ ասորիների մի մասի մոտ նկատվում է հայկական որոշակի ինքնագիտակցություն. նրանցից ոմանք սեփական&nbsp;«հայկականությունն» ապացուցելու համար վկայակոչում են իրենց ... հայախոսությունը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Այս հոդվածում փորձ արեցինք ներկայացնելու Սիրիայում այլադավան և այլալեզու հայկական խմբերի համայնապատկերը: Բնականաբար իրականությունը շատ ավելի բարդ է, քան այստեղ է ներկայացված:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Հ.Չոլաքյանը գտնում է, որ Հայ Եկեղեցին ինքը պետք է նախաձեռնի&nbsp;«Սփյուռքի տարածքին ուծացած հայկական հավաքականություններն իրենց ազգին գիրկը վերադարձնելու պատմական առաքելությունը՝ առաջնորդվելով ոչ այնքան Հայ Եկեղեցվո, այլ հայ ազգի ընդհանրական ու գերագույն շահերով»: Չբացառելով այս հույժ կարևոր աշխատանքում Հայ Եկեղեցու դերը՝ այդուհանդերձ, գտնում ենք, որ ՀՀ-ն, որպես Հայոց ազգային պետություն, ինքը պետք է ստանձնի այս առաքելությունը: Մի՞թե հարկ կա պարզաբանելու, որ հայկական նման հավաքականությունները կկարողանան գործածվել ինչպես հօգուտ հայ ազգի ու Հայոց ազգային պետության, այնպես էլ ՝ նրանց դեմ: Հետևաբար, տվյալ հարցը ոչ միայն գիտական նշանակություն ունի, այլև, ու առաջին հերթին՝ ազգային անվտանգության խնդիր է:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: medium; font-style: italic;">Գևորգ Յազըճյան</span></div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt; font-style: italic;">«Հանրապետական» ամսագիր, թիվ 11, 2004թ.:</span></div></div><div><span style="font-size: 10pt; font-style: italic;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Հ.Գ. Այս հարցը անհրաժեշտ է դիտարկել ոչ միայն այլադավան դարձածներին վերադարձնելու տեսանկյունից, այլ նաև այն համատեքստում, որ խնդրի խորացված ուսումնասիրությունը թույլ կտա մտածել մեր օրերում Հայաստանի Հանրապետությունում և Սփյուռքում գործող աղանդավորական և այլադավան միսիոներական խմբերի հակահայ քայքայիչ գործունեությունը կանխարգելելու անհրաժեշտության մասին: Այստեղ էականը ոչ թե նրանց Հայ Առաքելական եկեղեցի վերադարձնելն է, այլ նրանց սերունդների հայ մնալը: Բնականաբար խնդիրը արդիական է եղել հարցի առաջացումից ի վեր, բայց այսօր այն ավելի արդիական է, ինչպես նաև հեշտ լուծվող՝ կապված նորագույն տեխնոլոգիաների և գիտական-վերլուծական նորագույն մտքի վերածնման համատեքստում:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium; font-style: italic;"><a href="http://gardmanq.do.am/news/hayowt_39_yan_ayladavan_aylalezow_xmbery_39_libananowm/2014-02-09-8">Տես նաև՝ Հայության այլադավան և այլալեզու խմբերը Լիբանանում:</a></span></div> </div> https://gardmanq.do.am/news/hayowt_39_yan_ayladavan_aylalezow_xmbery_39_siriayowm/2014-02-11-9 Armenius https://gardmanq.do.am/news/hayowt_39_yan_ayladavan_aylalezow_xmbery_39_siriayowm/2014-02-11-9 Tue, 11 Feb 2014 16:17:40 GMT <font size="3"><img src="https://gardmanq.do.am/Libanan-armenia.jpg" alt="Այլադավան հայեր" align="left" width="300" height="200">Պատմական որոշ աղբյուրներ վկայում են, որ 12-րդ դարի սկզբին խաչակիրները Լիբանանի լեռներում հանդիպել են հայկական բազմաթիվ բնակավայրերի: Ենթադրվում է, որ նրանց հայազգի բնակիչները հետագա դարերում ամբողջովին ձուլվել են մարոնիտ եկեղեցու հետևորդներին և նրանց հետ էլ 15-17-րդ դարերում ասորախոսությունից անցել արաբախոսության: Այս հայկական զանգվածը հիմնովին ձուլված է: Հայկական թույլ ինքնագիտակցություն այսօր պահպանվել է այն գաղթականների սերունդների մոտ, որոնք, ընդունած լինելով կաթոլիկությունը և հալածվելով Հայ Առաքելական եկեղեցուց, 18-րդ դարի առաջին կեսին հաստատվել են Լեռնալիբանանի որոշ շրջաններում ու ժամանակի ընթացքում ձուլվել մարոնիտներին: Նրանց սերունդների մոտ կա թույլ հիշողություն իրենց հայկական ծագման մասին: Ոմանք պահպանել են հայահունչ ազգանուններ, հայերեն ձեռագիր կամ տպագիր մատյաններ, հայկական ուրիշ մասունքներ: Բայց 18-րդ դարի այս գաղթականների, ինչպես նաև հաջորդ 150-200 տարիներին Լիբանան գ... <font size="3"><img src="https://gardmanq.do.am/Libanan-armenia.jpg" alt="Այլադավան հայեր" align="left" width="300" height="200">Պատմական որոշ աղբյուրներ վկայում են, որ 12-րդ դարի սկզբին խաչակիրները Լիբանանի լեռներում հանդիպել են հայկական բազմաթիվ բնակավայրերի: Ենթադրվում է, որ նրանց հայազգի բնակիչները հետագա դարերում ամբողջովին ձուլվել են մարոնիտ եկեղեցու հետևորդներին և նրանց հետ էլ 15-17-րդ դարերում ասորախոսությունից անցել արաբախոսության: Այս հայկական զանգվածը հիմնովին ձուլված է: Հայկական թույլ ինքնագիտակցություն այսօր պահպանվել է այն գաղթականների սերունդների մոտ, որոնք, ընդունած լինելով կաթոլիկությունը և հալածվելով Հայ Առաքելական եկեղեցուց, 18-րդ դարի առաջին կեսին հաստատվել են Լեռնալիբանանի որոշ շրջաններում ու ժամանակի ընթացքում ձուլվել մարոնիտներին: Նրանց սերունդների մոտ կա թույլ հիշողություն իրենց հայկական ծագման մասին: Ոմանք պահպանել են հայահունչ ազգանուններ, հայերեն ձեռագիր կամ տպագիր մատյաններ, հայկական ուրիշ մասունքներ: Բայց 18-րդ դարի այս գաղթականների, ինչպես նաև հաջորդ 150-200 տարիներին Լիբանան գաղթած հայազգի կաթոլիկների զգալի մասը պահպանել է կապը Հայ կաթոլիկ եկեղեցու հետ, բայց հայոց լեզվից օտարվելով՝ ազգային ինքնագիտակցության էական նահանջ է արձանագրել: Այսօր արաբախոս հայ կաթոլիկներն իրենց ավելի շուտ լիբանանցի են զգում, քան հայ: Այս զանգվածի համար հայ կաթոլիկ գլխավոր եկեղեցիներում ծիսակատարությունները կատարվում են երկու լեզուներով՝ հայերեն և արաբերեն:</font><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Լիբանանի այլադավան հայոց մի փոքր խումբ էլ լատին եկեղեցու հետևորդ է: Այս խումբը հիմնականում կազմված է 19-րդ դարում Կիլիկիայում լատին միսիոներների որսացած հայազգիների&nbsp;</font><span style="font-size: medium;">սերունդներն են: Լիբանանահայ լատիների քանակը ենթադրաբար չի անցնում հարյուր հոգուց: Առաջին ենթախմբի մոտ գերակշռում է հայկական ինքնագիտակցությունը, երկրորդի մոտ՝ արաբականը: Վերջինների և արաբախոս հայ կաթոլիկների շրջանում նպատակային գործունեություն ծավալելու պարագայում կարելի է զգալիորեն բարձրացնել նրանց հայկական ինքնագիտակցության աստիճանը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Արտահոսքի հետևանքով թվաքանակի փոքրացման հետ կապված Լիբանանում նախապես հայահոծ որոշ բնակավայրերի (Սայդա և Զահլե քաղաքներ ու վերջինիս շրջակայքը) հայերի սերունդները վերջին տասնամյակներին արագ լեզվափոխվում են՝ ուղեկցված ազգային ինքնագիտակցության զգալի նահանջով: Նրանց և առհասարակ, արաբախոս ենթախմբերի մոտ շատ բարձր &nbsp;է խառնամուսնությունների տոկոսը (Լիբանանում, ըստ Հայ Առաքելական եկեղեցու առաջնորդարանի տվյալների, այդ համայնքում այս դարասկզբին արձանագրվել է 33 տոկոս խառնամուսնություն: Արաբախոսների մոտ այս տոկոսն անհամեմատ մեծ է), որը ևս նպաստում է այս հայազգի զանգվածների արագ ուծացմանն ու վերջնական ձուլմանը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Լիբանանում իսլամ ընդունած հայերը աննշան քանակ են կազմում: Լիբանանյան մամուլում երբեմն պատահում են հայությունը հուշող ազգանուններով մուսուլմանների անուններ (օրինակ՝ ալ-Արմանի, Արմենազի և այլն): Նրանք հիմնականում իսլամի սունի և շիա համայնքների անդամներ են: Դուրզիական համայնքի Մահեր տոհմն իրեն հայկական ծագում է վերագրում: Ընդհանուր առմամբ իսլամ ընդունած բոլոր հայազգիների մոտ հայկական ինքնագիտակցությունը գրեթե զրոյական մակարդակի վրա է գտնվում:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Վերջին տարիներին պատահում են փաստեր, երբ անձնական ինչ-ինչ հաշիվներից մղված (քաղաքացիության ստացում, ամուսնություն, բազմակնություն և այլն) հայազգիները կամովին դավանափոխվում են: Նրանք հիմնականում մտնում են քրիստոնեական մեծ համայնքներից մեկնումեկի (մարոնիտներ, հույն ուղղափառներ, հույն կաթոլիկներ), հազվադեպ՝ իսլամի սունի կամ շիա համայնքների մեջ:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><div><span style="font-size: medium;">Այս հոդվածում փորձ արեցինք ներկայացնելու Լիբանանում այլադավան և այլալեզու հայկական խմբերի համայնապատկերը: Բնականաբար իրականությունը շատ ավելի բարդ է, քան այստեղ է ներկայացված:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Հ.Չոլաքյանը գտնում է, որ Հայ Եկեղեցին ինքը պետք է նախաձեռնի&nbsp;«Սփյուռքի տարածքին ուծացած հայկական հավաքականություններն իրենց ազգին գիրկը վերադարձնելու պատմական առաքելությունը՝ առաջնորդվելով ոչ այնքան Հայ Եկեղեցվո, այլ հայ ազգի ընդհանրական ու գերագույն շահերով»: Չբացառելով այս հույժ կարևոր աշխատանքում Հայ Եկեղեցու դերը՝ այդուհանդերձ, գտնում ենք, որ ՀՀ-ն, որպես Հայոց ազգային պետություն, ինքը պետք է ստանձնի այս առաքելությունը: Մի՞թե հարկ կա պարզաբանելու, որ հայկական նման հավաքականությունները կկարողանան գործածվել ինչպես հօգուտ հայ ազգի ու Հայոց ազգային պետության, այնպես էլ ՝ նրանց դեմ: Հետևաբար, տվյալ հարցը ոչ միայն գիտական նշանակություն ունի, այլև, ու առաջին հերթին՝ ազգային անվտանգության խնդիր է:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: medium; font-style: italic;">Գևորգ Յազըճյան</span></div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt; font-style: italic;">«Հանրապետական» ամսագիր, թիվ 11, 2004թ.:</span></div></div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div style="text-align: right;"><br></div><div><span style="font-size: medium;">Հ.Գ. Այս հարցը անհրաժեշտ է դիտարկել ոչ միայն այլադավան դարձածներին վերադարձնելու տեսանկյունից, այլ նաև այն համատեքստում, որ խնդրի խորացված ուսումնասիրությունը թույլ կտա մտածել մեր օրերում Հայաստանի Հանրապետությունում և Սփյուռքում գործող աղանդավորական և այլադավան միսիոներական խմբերի հակահայ քայքայիչ գործունեությունը կանխարգելելու անհրաժեշտության մասին: Այստեղ էականը ոչ թե նրանց Հայ Առաքելական եկեղեցի վերադարձնելն է, այլ նրանց սերունդների հայ մնալը: Բնականաբար խնդիրը արդիական է եղել հարցի առաջացումից ի վեր, բայց այսօր այն ավելի արդիական է, ինչպես նաև հեշտ լուծվող՝ կապված նորագույն տեխնոլոգիաների և գիտական-վերլուծական նորագույն մտքի վերածնման համատեքստում:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium; font-style: italic;"><a href="http://gardmanq.do.am/news/hayowt_39_yan_ayladavan_aylalezow_xmbery_39_siriayowm/2014-02-11-9" title="Հայերը Սիրիայում">Տես նաև՝ Հայության այլադավան և այլալեզու խմբերը Սիրիայում:</a></span></div> https://gardmanq.do.am/news/hayowt_39_yan_ayladavan_aylalezow_xmbery_39_libananowm/2014-02-09-8 Armenius https://gardmanq.do.am/news/hayowt_39_yan_ayladavan_aylalezow_xmbery_39_libananowm/2014-02-09-8 Sun, 09 Feb 2014 09:20:37 GMT <font size="3" style="font-size: 12pt;"><img src="https://gardmanq.do.am/Anzinq/Hayk-tagavor.jpg" alt="Հայկ թագավոր" align="left" width="200px" height="300px">Համաձայն Աստվածաշնչի (նաև ըստ Մովսես Խորենացու)՝ Հայոց թագավոր Թորգոմը՝ Հայկի հայրը, Նոյի որդի Հաբեթից հետո երրորդն էր: Թորգոմի անունով Հայաստանը երբեմն կոչվում է «Թորգոմա տուն»: Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի կեսին Թորգոմի որդին՝ արքայորդի Հայկը իր ընտանիքով, լավագույն գիտնականներով ու վարպետներով (ավելի քան 300 մարդ) գնացին դեպի հարավային հողերը ու սկսեցին տեղի ցեղերի մասնակցությամբ կառուցել այնտեղ բուրգ (զիկուրատի տեսքով):</font><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Շուտով այդ հսկա շինության շուրջը քաղաք գոյացավ, որը հետագայում կոչվեց Բաբելոն՝ հայ զորավար Բաբի անունով (բ-ա-բ = բարի կամք բերող</font><span style="font-size: medium;">), որն ավելի ուշ դարձավ Բաբելոնի առաջին թագավորը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Երբ Աշտարակի մեծ մասը կառուցված էր, Հայկի ու տեղի զորա... <font size="3" style="font-size: 12pt;"><img src="https://gardmanq.do.am/Anzinq/Hayk-tagavor.jpg" alt="Հայկ թագավոր" align="left" width="200px" height="300px">Համաձայն Աստվածաշնչի (նաև ըստ Մովսես Խորենացու)՝ Հայոց թագավոր Թորգոմը՝ Հայկի հայրը, Նոյի որդի Հաբեթից հետո երրորդն էր: Թորգոմի անունով Հայաստանը երբեմն կոչվում է «Թորգոմա տուն»: Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի կեսին Թորգոմի որդին՝ արքայորդի Հայկը իր ընտանիքով, լավագույն գիտնականներով ու վարպետներով (ավելի քան 300 մարդ) գնացին դեպի հարավային հողերը ու սկսեցին տեղի ցեղերի մասնակցությամբ կառուցել այնտեղ բուրգ (զիկուրատի տեսքով):</font><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Շուտով այդ հսկա շինության շուրջը քաղաք գոյացավ, որը հետագայում կոչվեց Բաբելոն՝ հայ զորավար Բաբի անունով (բ-ա-բ = բարի կամք բերող</font><span style="font-size: medium;">), որն ավելի ուշ դարձավ Բաբելոնի առաջին թագավորը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Երբ Աշտարակի մեծ մասը կառուցված էր, Հայկի ու տեղի զորավար Բելի (աստվածաշնչյան Նեմրովդի, որը Նոյի որդի Քամից հետո երրորդն էր) միջև կոնֆլիկտ ծագեց և աշտարակի շինարարությունը դադարեցվեց: Հայկն իր մերձավորների հետ վերադարձավ Հայաստան:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Մովսես Խորենացին &nbsp;գրում է, որ դեպի Արարատյան հողերը հետ դարձի ճանապարհին Հայկը հանգիստ առավ հայկական Վանա լճի մոտ, կառուցեց տոհմական մի ամրոց ու տվեց այն իր թոռ Կադմոսին՝ կարգելով նրան որպես Վանա հողերի իշխան:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Հետո Հայկը եկավ Արարատյան աշխարհ ու դարձավ հայոց կեսար (թագավոր և գլխավոր քուրմ (կեսար&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">= Ար աստծո կես</span><span style="font-size: medium;">)) իր հայր Թորգոմից հետո: Այդ ժամանակ Հայկն արդեն չորս որդի ուներ, վեց դուստր և շատ թոռներ:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Մովսես Խորենացին Հայկի մասին գրում է.&nbsp;«...անվանի և քաջ նախարար հաստ աղեղով և հզոր նետաձիգ»&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">(Խորենացի Մովսես,&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">«Հայոց պատմությու</span><span style="font-size: medium;">ն</span><span style="font-size: medium;">»</span><span style="font-size: medium;">, Երևան 1990թ., էջ 18,&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">Խորենացի Մովսես,&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">«Հայոց պատմությու</span><span style="font-size: medium;">ն</span><span style="font-size: medium;">»</span><span style="font-size: medium;">, Երևան 1981թ., էջ 109</span><span style="font-size: medium;">)</span><span style="font-size: medium;">: Նա Հայկին&nbsp;«հայերի նախահայր» չի անվանում: Սակայն այժմ նրա մասին խոսելիս հաճախ օգտագործում են&nbsp;«մեր նահապետը» արտահայտությունը, ինչը ճիշտ չէ: Նախ-արար = նախապես ստեղծված (մարդ), այսինքն՝ մարդ, որը մնացածներից առաջավոր է, վեր է դասվում, այսինքն՝ թագավոր, գերագույն քուրմ, այսինքն՝ երկրում բարձրագույն ադմինիստրատիվ կոչումը կրող, ինչը համապատասխանում է հայկական հնագույն&nbsp;«կեսար» բառին:&nbsp;«Նախարար» բառը հասել է մեզ Մովսես Խորենացուց ու ժամանակակից Հայաստանում կիրառության մեջ մտել&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">«մինիստր» բառի նշանակությամբ: Այնպես որ ավելի ճիշտ կլինի Հայկին անվանել կեսար կամ թագավոր, այլ ոչ թե նահապետ:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Երբ Հայկը հեռացավ Բաբելոնից, զորավար Բելը այնտեղ իրեն սկսեց պահել որպես թագավոր, բայց Բաբելոնի առաջին պաշտոնական թագավորը Բաբն է եղել, ով այդ կոչումը ստացել է Բելի մահվանից հետո:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Բելը իր որդու միջոցով&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">Հայկին&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">նամակ է ուղարկում, որտեղ ասվում է.&nbsp;«Դու ապրում ես սարսափելի ցուրտ երկրում, սակայն... ենթարկվիր ինձ ու հանգիստ ապրիր իմ երկրում՝ այնտեղ ուր կկամենաս»: Հայկը կոշտ մերժումով է պատասխանում՝ ասելով, որ չի ուզում Բաբելոն վերադառնալ (Խորենացի Մովսես,&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">«Հայոց պատմությու</span><span style="font-size: medium;">ն</span><span style="font-size: medium;">»</span><span style="font-size: medium;">, Երևան 1990թ., էջ 19):&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">Այդ ժամանակ Բելը տեղի ցեղերից հսկաների հետիոտն մեծ բանակ է հավաքում ու արշավում Է Հայաստանը տիրելու: Երբ նրանք հասնում են Վանա լճի ափերին, Կադմոսը (Հայկի թոռը) շտապ գալիս է Արարատյան հողերն ու Հայկին տեղեկացնում Բելի բանակի գալու մասին: Հայկ թագավորը շտապ զորք է հավաքում և գնում է Բելին ընդառաջ: Բանակները հանդիպում են Հայոց ձորում՝ Վանա լճից հյուսիս: Ճակատամարտն սկսվում է՝ լցնելով շրջակայքը սարսափելի աղմուկով: Հայկը խիզախների մի ջոկատով Բելի բանակի դիրքերը պատռելով հասնում է այն բարձրունքը, ուր կանգնած էր Բելը իր զորավարների խմբի հետ: Բելի գլխին երկաթե սաղավարտ կար, կրծքին ու մեջքին՝ հաստ պղնձե զրահ, ոտքերն ու ձեռքերը նույնպես զրահապատ էին: Նա զինված էր երկսայր թրով ու շատ երկար նիզակով: Հայկն առաջ է գալիս, բարձրացնում է իր հսկա աղեղը ու նրա եռագլուխ նետը&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">(Հայկի նետը եռագլուխ էր, որովհետև հայերի գլխավոր աստված Ար-ը ուներ երեք խորհրդանիշ՝ առյուծ, արծիվ և արիս (խոյ)) &nbsp;պատռում է&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">Բելի</span><span style="font-size: medium;">&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">զրահները, մարմինը, անցնում նրա թիակների արանքով ու խրվում հողի մեջ: Բելն ընկնում է բերանքսիվայր ու մահանում: Նրա զորքը ջախջախվում է ու Հայաստանից դուրս քշվում&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">(Խորենացի Մովսես,&nbsp;</span><span style="font-size: medium;">«Հայոց պատմությու</span><span style="font-size: medium;">ն</span><span style="font-size: medium;">»</span><span style="font-size: medium;">, Երևան 1990թ., էջ 19-23):&nbsp;</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Այդ ճակատամարտը եղել է մ.թ.ա. 2492 թվականին: Հայկը հրամայել է ամեն տարի տոնել այդ հաղթանակի օրը և հաստատել է նոր տոմար, որի սկիզբը այդ հաղթանակի օրն է (այժմյան օրացույցով դա օգոստոսի 11-ն է, և այդ օրը պասիվ կերպով մինչ այժմ էլ նշվում է հայ ժողովրդի կողմից «Նավասարդ» անունով):</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Հայ ժողովուրդն աստվածացրել է կեսար Հայկին: Հայ հին աստղագետները Հայկի անունով են անվանել երկնքի ամենապայծառ համաստեղություններից մեկը (այժմ Օրիոն), իսկ նրա Հայկ անունը դարձել է տարածված հայկական անձնանուն:&nbsp;</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Հայկից հետո հայոց թագավոր է դառնում նրա որդի Արամանյակը:</span></div><div><span style="font-size: medium;"><br></span></div><div><span style="font-size: medium;">Թորգոմի, Հայկի և նրանց հաջորդած հայոց թագավորների կյանքի ու գործունեության տարեթվերը մենք կարող ենք մոտավորապես հաշվարկել՝ օգտագործելով ներքոշարադրյալ հայտնի տվյալները՝</span></div><div><span style="font-size: medium;">1. Արամանյակը Հայկի որդին է, ծնվել է Բաբելոնում,</span></div><div><span style="font-size: medium;">2. Թորգոմը եղել է երրորդը Հաբեթից հետո, որը Նոյի որդին էր,</span></div><div><span style="font-size: medium;">3. Բելը եղել է երրորդը Քամից հետո, որը Նոյի որդին էր,</span></div><div><span style="font-size: medium;">4. Բաբելոնից տունդարձի ճանապարհին Հայկը կանգ է առնում Վանա լճի մոտակայքի հայկական հողերում և Արամանյակի որդի՝ իր թոռ Կադմոսի համար ամրոց-պալատ կառուցում,</span></div><div><span style="font-size: medium;">5. Հայկի և Բելի ճակատամարտը եղել է մ.թ.ա. 2492թ.-ին:</span></div><div><br></div><div><font size="3">Բացի վերոնշյալից մենք կարող ենք ասել նաև հետևյալը՝</font></div><div><font size="3">1. Թորգոմը 30 տարեկան էր, երբ ծնվեց Հայկը (մ.թ.ա. 2544թ.),</font></div><div><font size="3">2. Բելը Հայկից 15 տարով մեծ էր,</font></div><div><font size="3">3. Արամանյակը 17 տարեկան էր, երբ ծնվեց Կադմոսը (մ.թ.ա. 2509թ.),</font></div><div><font size="3">4. Կադմոսը դարձավ Վանի իշխան, երբ 15 տարեկան էր և 2495 թվականին նա 17 տարեկան էր:</font></div><div><font size="3">5. Թորգոմը, Հայկն ու Արամանյակը ապրել են 100-ական տարի:</font></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3">Օգտագործելով այս հայտնի պատմական փաստերը ու մեր կռահումները՝ հիմա կարող ենք հաշվարկել ու մոտավորապես որոշել, որ</font></div><div><font size="3">1. Թորգոմը ծնվել է մ.թ.ա. 2574թ.-ին, իսկ Բելը՝ մ.թ.ա. 2559թ.-ին,</font></div><div><font size="3">2. Հայկը ծնվել է մ.թ.ա. 2544 թ.-ին, երբ Թորգոմը 30 տարեկան էր,</font></div><div><font size="3">3. Հայկը Բաբելոնի երկիրն է եկել մ.թ.ա. 2526թ.-ին, երբ եղել է 18 տարեկան (այդ ժամանակ Թորգոմն արդեն 48 տարեկան էր, իսկ Բելը՝ 33),</font></div><div><font size="3">4. Հայկը մեկնել է Բաբելոնից մ.թ.ա. 2495թ.-ին, երբ 49 տարեկան էր (Թորգոմը 79 տարեկան էր, Բելը՝ 64): Նա եղել է Բաբելոնում և կառուցել աշտարակը 31 տարիների ընթացքում,</font></div><div><font size="3">5. Հայկը Հայաստան է վերադարձել մ.թ.ա. 2494թ.-ին, երբ 50 տարեկան էր (Թորգոմն արդեն 80 տարեկան էր, Բելը՝ 65),</font></div><div><font size="3">6. Հայկը դառնում է Հայաստանի թագավոր մ.թ.ա. 2493թ.-ին, երբ 51 տարեկան էր,</font></div><div><font size="3">7. Բելը զորքով Բաբելոնից դուրս է գալիս 2493թ.-ին, երբ 66 տարեկան էր,</font></div><div><font size="3">8. Հայկի և Բելի պատերազմը տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 2492թ.-ին, երբ Հայկը 52 տարեկան էր (Թորգոմը՝ 82, Բելը՝ 67, Արամանյակը՝ 34, Կադմոսը՝ 17),</font></div><div><font size="3">9. Արամանյակը ծնվել է մ.թ.ա. 2526թ.-ին,</font></div><div><font size="3">10. Կադմոսը ծնվել է մ.թ.ա. 2509թ.-ին (երբ Արամանյակը 17 տարեկան էր) ու Վանի իշխան է դարձել մ.թ.ա. 2494թ.-ին 15 տարեկան հասակում:</font></div><div><br></div><div><font size="3">Այսպիսով, մենք կարող ենք նաև արձանագրել հետևյալը՝</font></div><div><font size="3" style="font-size: 12pt;">• Թորգոմ - ապրել է մ.թ.ա. 2574-2474թթ.-ին և թագավորել է մ.թ.ա. ?-2493թ.-ը,<br></font></div><div><span style="font-size: 16.363636016845703px;">• Հայկ - ապրել է մ.թ.ա. 2544-2444թթ.-ին, կեսար է եղել մ.թ.ա. 2493-2444թթ.-ին,</span></div><div><span style="font-size: 16.363636016845703px;">• Արամանյակ - ապրել է մ.թ.ա. 2526-2426թթ.-ին, կեսար է եղել մ.թ.ա. 2444-2426թթ.-ին,</span></div><div><span style="font-size: 16.363636016845703px;">•&nbsp;</span><span style="font-size: 16.363636016845703px;">Կադմոս - ապրել է մ.թ.ա. 2509-2409թթ.-ին,&nbsp;</span><span style="font-size: 16.363636016845703px;">&nbsp;</span></div><div><span style="font-size: 16.363636016845703px;">• Բել (Նեմրովդ) - ապրել է մ.թ.ա. 2559-2492թթ.-ին,</span></div><div><span style="font-size: 16.363636016845703px;">• Բաբելոնի աշտարակը կառուցվել է մ.թ.ա. 2526-2495 թվականների ընթացքում:</span></div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt; font-style: italic;"><br></span></div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt; font-style: italic;">Աղբյուր՝</span></div><div style="text-align: right;"><span style="font-size: 10pt; font-style: italic;">Պարիս Հերունի, «Հայերը և հնագույն Հայաստանը» գիրք, Երևան 2006թ., (հայերեն, անգլերեն) &nbsp;</span></div><div><font size="3"><br></font></div><div><font size="3"><br></font></div><div><div><br></div></div> https://gardmanq.do.am/news/hayk_t_39_agavor/2014-02-06-7 Armenius https://gardmanq.do.am/news/hayk_t_39_agavor/2014-02-06-7 Wed, 05 Feb 2014 20:34:55 GMT <img src="https://gardmanq.do.am/Anzinq/Njdeh.jpeg" alt="Գարեգին Նժդեհ, Ցեղակրոնություն" align="left" width="200px" height="250px"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ամեն մի ազգային գաղափար, ուսմունք, գաղափարախոսություն արդիական է այնքան, որքան ծառայում է իրեն հետևող ժողովրդի ռազմավարական շահերին, նրա ներկա և ապագա բարօրության և անվտանգության ապահովմանը: Այս տեսակետից հայ զորավար Գարեգին Նժդեհի տեսական ժառանգությունը, հատկապես՝ Ցեղակրոնության և Տարոնականության շարժումների մեջ պարփակված գաղափարները հայ ժողովրդի համար, անկասկած, ունեն ոչ միայն այժմեական, այլև՝ մշտական արդիականություն: Նժդեհի ուսմունքը, գաղափարախոսությունը մի հիմնարար աշխարհընկալում է, որը տրամադրում է հայ ազգի գոյության, հետագա զարգացման, նրա հիմնախնդիրների , ազգային նպատակների լուծման և ախտերի բուժման համակարգված բանալին: Գարեգին Նժդեհի տեսական ժառանգությունը միտված է հայ անվան հավերժացմանը և չափազանց արժեքավոր է այսօրվա ազգերի հանրությունում &nbsp;հայ ժողովրդի &nbsp;արժանի տեղը ապահովելու համար:</font><div><br></div><div style="text-al... <img src="https://gardmanq.do.am/Anzinq/Njdeh.jpeg" alt="Գարեգին Նժդեհ, Ցեղակրոնություն" align="left" width="200px" height="250px"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ամեն մի ազգային գաղափար, ուսմունք, գաղափարախոսություն արդիական է այնքան, որքան ծառայում է իրեն հետևող ժողովրդի ռազմավարական շահերին, նրա ներկա և ապագա բարօրության և անվտանգության ապահովմանը: Այս տեսակետից հայ զորավար Գարեգին Նժդեհի տեսական ժառանգությունը, հատկապես՝ Ցեղակրոնության և Տարոնականության շարժումների մեջ պարփակված գաղափարները հայ ժողովրդի համար, անկասկած, ունեն ոչ միայն այժմեական, այլև՝ մշտական արդիականություն: Նժդեհի ուսմունքը, գաղափարախոսությունը մի հիմնարար աշխարհընկալում է, որը տրամադրում է հայ ազգի գոյության, հետագա զարգացման, նրա հիմնախնդիրների , ազգային նպատակների լուծման և ախտերի բուժման համակարգված բանալին: Գարեգին Նժդեհի տեսական ժառանգությունը միտված է հայ անվան հավերժացմանը և չափազանց արժեքավոր է այսօրվա ազգերի հանրությունում &nbsp;հայ ժողովրդի &nbsp;արժանի տեղը ապահովելու համար:</font><div><br></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնության գաղափարական պարունակությունը</font></b></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ցեղակրոնությունը հայ ազգի նվաստացման, նրա կեսի ֆիզիկական բնաջնջման և հայրենիքից քշված ոգու ծնունդն է: &nbsp;Ցեղակրոնությունը հայ ազգի մեծության վերակա նգնման և նրան ցեղային բարոյականով օժտելու ճիգ է: Ցեղակրոնությունն այն ճանապարհն է, որով իր սեփական տառապանքի մեջ մկրտված Հայն է աշխարհ գալիս: Նա իջնում է ցեղի ոգու բարձրունքներից՝ ցեղի խոսքը շրթունքներին:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնությունը բարոյական զենք է և վահան, պաշտպանիչ գոտի, որը հանդես է գալիս որպես պատնեշ՝ օտար այլասերիչն միջավայրերում: Դա հայությանը քաղաքական միադավանության մղելու ճիգն է:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ցեղակրոնությունը կոչված է պաշտպան կանգնելու մեր ժողովրդի ֆիզիկական գոյությանը, նրա ազգային դիմագծի և ազգային բարոյականի պահպանմանը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Դա հայ ազգի տենչն է՝ ապահովելու իր արժանապատիվ տեղը մարդկության ընտանիքում: Դա կանչ է՝ հայությանը մղելու ինքնաճանաչման, ցեղային պարտականության գիտակցման և ցեղայնացման:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ցեղը Գարեգին Նժդեհի ուսմունքի առանցքային գաղափարն է:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><br></font></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3">Ցեղը</font></b></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><font>Նժդեհի ուսմունքում ցեղ բառի գործածումն ընդհանուր ոչինչ չունի&nbsp;«ցեղ» բառի ավանդական ըմբռնման հետ, երբ այդ ասելով հաճախ հասկացվում է ազգությունների ձևավորման շրջանում գոյություն ունեցող վայրենի ժողովուրդների համախումբը: Ընդհանրապես, դժվար է տալ ցեղի ամբողջ էությունը և բնույթն ընդգրկող սահմանում: Ցեղը հայ արյան և ոգու համախումբն է, ամբողջությունը: Դա ազգի հոգևոր ուժերն ու իմաստությունն ամփոփոխ էությունն է: Ինչպես նշում &nbsp;է Նժդեհը.&nbsp;«....ցեղն ավելի հոգի է, քան կաւ.... Դա յաւիտենական հայն է, ժամանակների վկան, Աստուծոյ գործակիցը.... Ժողովրդի ուժածին մեքենան է ցեղը, և &nbsp;նրա ուժակիրը, որի մէջ կրում է մի &nbsp;ինչ-որ տիեզերական և յարուցիչ ուժ.... Յարանուանական է ժողովուրդը - կաթո</font><font>ղիկէէ, բողոքական, լուսաւորչական և այլն - ցեղը միշտ էլ մի է եւ ամբողջական»:</font></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Որքան բարձր է ցեղի տեսակարար կշիռը &nbsp;ժողովրդի մեջ, այնքան ավելի ինքնապաշտպանունակ և ստեղծագործ է լինում ժողովուրդը: Նժդեհի բնորոշմամբ՝ ցեղի մեջ ապրում են հայության բոլոր անցած սերունդները, մեր մեծ նախնիները՝ Տիգրան Մեծ, Արտաշես Աշխարհակալ, Վարդան Մամիկոնյան: Նա նշում է, որ ժողովուրդը ներկա է, իսկ ցեղը՝ երեկ, այսօր և վաղը: Առաջինը, ըստ նրա՝ հաճախ կլանվում է ներկայով, առօրյա հոգսերով, իսկ երկրորդը հանում է մեզ անցյալից և ցույց տալիս մեր անցյալը՝ մեր պատմությունը, և ապագան՝ ճշմարիտ լույսի ներքո: Ցեղային բարոյականով սպառազինված և դրանով առաջնորդվող ժողովուրդներն են միայն կարողանում ապրել և գոյատևել, հատկապես՝ օտար միջավայրում.&nbsp;&nbsp;«Ոչ ցեղաշունչ ժողովուրդը ընդունում է օտար մշակույթը՝ ապազգայնանալով: Ցեղը ազգայնացնում է ընդունածը» - ասում է Նժդեհը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ինչպես գրում է Օննիկ Զարմունին.&nbsp;&nbsp;«... ցեղը ժողովրդի մը մէջ այն տարրն է, որ կենսազգաց է, յաւիտենատենչ, մեծագործ և հերոսական»: Հատկանշական է մեջբերել նաև Հայկ Ասատրյանի հեըևյալ միտքը.&nbsp;&nbsp;«Ցեղը՝ դա ե՛ւ արիւն է, ե՛ւ ոգի: Դա ե՛ւ կամք է, ե՛ւ բանականութիւն: Դա ե՛ւ առաջնորդ է, ե՛ւ ռազմիկ: Դա ե՛ւ խորհուրդ է, ե՛ւ&nbsp;&nbsp;ստեղծագործութիւն: Դա ե՛ւ տառապանք է, ե՛ւ հաղթանակ: Ցեղը միայն կարող է փոխել պատմության ընթացքը»:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ցեղը, ըստ Ցեղակրոնության տեսաբանների, հավիտենականության զգացումն է, Աստծո շունչը, հավերժության ճանապարհը՝ առանց որոնց կարելի է, իհարկե, ապրել, բայց ո՛չ ստեղծագործել և պատմություն երկնել:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Փնտրե՛նք, որոնե՛նք ցեղը մեր մեջ, մեր ինքնությա՛ն մեջ, քանզի այնտեղ են թաքնված մեր՝ դեռ չբացահայտված ուժերը, մեր փրկությունը, մեր զենքը և վահանը: Ճանաչե՛նք մեր ցեղը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><br></font></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3">Ցեղաճանաչողություն</font></b></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ցեղային անինքնաճանաչողություն՝ նշանակում է քաղաքական կարճատեսություն և անարգանք նախնիների հիշատակին:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Անինքնաճանաչ ժողովուրդը չի կարող ունենալ արժանապատիվ ապագա: Ցեղաճանաչությամբ է կարելի ձեռք բերել սեփական ճակատագրի դասերից օգտվելու, պատմության խորհուրդը հասկանալու և սեփական հայրենիքին օգտակար լինելու կարողությունը: Անցեղաճանաչողությունն է ժողովուրդների պարտության, քաղաքական կուրության ու անհեռատեսության, հետևաբար նաև՝ դժբախտության պատճաը: Լսենք Նժդեհին. «Առանց ցեղային ինքնաճանաչումի՝ անկարելի է զերծ մնալ սեփական ուժերը ստորագնահատելու, ինչպես և գերագնահատելու աղէտալի սխալնքէն»: Նժդեհը պնդում է, որ առանց սեփական ցեղի ոգու ճանաչման հնարավոր չէ անսխալ կերպով նոր սերունդին տալ Ճիշտ դաստիարակություն, ինչպես նաեւ՝ անսխալ քաղաքականություն ու ռազմավարություն մշակել: Նա նշում է, որ ժողովուրդների թուլության եւ դժբախտությունների պատճառները թաքնված են իրենց սեփական էության անլիարժեք պատկերացման, այսինքն՝ անինքնաճանաչության ու անցեղաճանաչության մեջ:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Պեղե՛նք մեր անցյալը, և այդպիսով՝ մեզ, մեր պատմությունը, լինե՛նք պատմաճանաչ և զգա՛նք պատմության՝ որպես բացարձակ ոգու առկայությունը մեր մեջ, քանզի այդպե՛ս և միայն այդպես կարող ենք հաղթահարել ներկա և գալիք մարտահրավերները: Ահա այդ կոչով է մեզ դիմում Ցեղակրոնությունը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><br></font></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3">Ցեղային պարտականություն</font></b></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ապրել և գործել ցեղային պարտականության զգացումով. դա է Ցեղակրոնության մյուս կարևորագույն գաղափարական բաղադրիչներից մեկը: Լինել Ճակատագրապես կապված սեփական ցեղին և նրա արժեքներին: Լինել ցեղային պարտականության մարդ: Ունենալ այն գերագույն պարտականության զգացումը, որ քո սերնդին է վիճակված ապրել ժողովրդի պատմության ամենավճռական ժամանակաշրջանը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ապրել ցեղային պարտականությամբ, նշանակում է զգալ քո մեջ մեր անցյալի հերոսական էջերը, կրել ցեղային մեր էջը, ապրել և ապրեցնել հայկականությունը.&nbsp;«Ցեղակրօն լինել՝ ասել է ապրիլ ցեղի համար, որի անունով մեռան հազարներն ու բիւրերը. ասել &nbsp;է՝ պատրաստ լինել ամէն վարկեան մեռնելու այն դատի համար, յանուն որի մեր ցեղն իր կեսը ողջակիզեց. ասել է՝ մեր սրտի վրայ կրել այն բոլոր վէրքերը, որ թուրք բազուկը հայութեան մարմնին եւ հոգուն հասցուց»:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ցեղային պարտականություն զգալ՝ նշանակում է ազգին բնորոշ գենետիկական պատմական հիշողությամբ վերապրել &nbsp;մեր անցյալը, հոգեբանորեն կապված լինել ո՛չ միայն ներկա, այլ նաև՝ անցած և գալիք սերունդների հետ, այսինքն՝ լինե՛լ ցեղահաղորդ:</font></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 8pt;"><br></span></div><div style="text-align: center;"><span style="font-size: 12pt; font-weight: bold;">Ցեղահաղորդություն</span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնության ուսմունքի մյուս կարևոր գաղափարական բաղադրիչը ցեղահաղորդությունն է:&nbsp;</span><span style="font-size: 8pt;">&nbsp;</span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 12pt;">Ցեղահաղորդությունը հոգևոր կապ, հաղորդություն է ներկա և անցաշ սերունդների միջև:&nbsp;«Նորահաս սերունդը կտրուե՞ց անցնող կամ անցած գնացած սերունդներէն - նա էապես կտրւում է մինչ այդ գոյութւին ունեցող ցեղի արժէքներէն ու սրբութիւններէն, կրօնէն ու բարոյականէն: Հին սերունդէն կտրւողը դառնում է հոգեպէս անհող եւ անուղի: Էականը հոգեհաղորդակցութւինն է սերունդների միջեւ, որի շնորհիւ վերջինները փոխանցում են ցեղի յաւիտենական բոցը», զգոնության կոչ է անում Նժդեհը:</span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 12pt;">Ցեղահաղորդ լինել, կրել ցեղը և նրա շունչը քո մեջ, նշանակում է սովորել ցեղորեն ապրելու արվեստը, ցեղորեն ապրել, նշանակում է պատմական հիշողությամբ կապված լինել և վերապրել անցյալ սերունդների կյանքը, մեր մեծ նախնիների գործի խորհուրդն ու ճակատագրապես կապված լինել նրանց:</span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 12pt;">Ցեղահաղորդ լինել՝ նշանակում է վերապրել ցեղիդ հերոսական և ողբերգական էջերը, քայլ կատարել դեպի Ցեղակրոնություն:</span></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br style="font-size: 10pt;"></font></div><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղայնացում</font></span></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղայնացում. այս է քարոզում Ցեղակրոնությունը, որի միջոցով հնարավոր է հոգևոր զրահ հագնել այլասերիչ ազդեցություններից զերծ մնալու համար: Ցեղայնությունը, նախ և առաջ, արյան, կրոնի, լեզվի և ճակատագրի միությունն է, դրանց հավաքական, ամբողջական ուժը: Ըստ ցեղակրոնության տեսաբանների՝ առանց ցեղայնության կարող է գոյություն ունենալ միայն եսակենտրոն անհատների մի ամբոխ, բայց ոչ ընդհանուր նպատակների ձգտող ազգ: Ինչպես նշում է Ցեղակրոնության գաղափարախոսներից Օննիկ Զարմունին.&nbsp;«Ցեղայնացումն է, որ հայ արին կը մղէ հայրենասիրութեան, արիութեան և յաղթանակի»:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղայնացումը հայ ազգի ճշմարիտ ճանապարհի ուղեցույցն է, նրա ճիշտ կողմնորոշման և ցեղային արժանապատվության ու ազգային դիմագծի պահպանման գոյաբանական հիմքը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնությունը ճիգ է՝ ստեղծելու ցեղայնացած հային, քանզի միայն նա կարող է ստեղծել նոր արժեքներ և պահպանել իր ազգային, մշակութային ու հոգևոր դիմագիծը՝ օտար քաղաքակրթությունների հետ շփման ու 21-րդ դարի համընդհանուր մարտահրավերներին դիմակայելու ճանապարհին:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ինքնաճանաչում</font></b></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ինքնաճանաչում. սա է Ցեղակրոնության մատնանշած ճանապարհը, իսկ ինքնաճանաչումը հնարավոր է բացառապես ինքնաճանաչման միջոցով.&nbsp;«Մի ժողովուրդ, որը ինքն իրեն դեռ չէ նուաճել, ընդունակ չէ, արժանի չէ մեծ գործերի», - զգուշացնում է Նժդեհը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ինքնաճանաչումն այն ճանապարհն է, որով հնարավոր է բացահայտել, ճանաչել և օգտագործել մեր մեջ թաքնված ուժերը: Ինքնաճանաչման ճանապարհով դեպի ինքնանվաճում՝ դրան է մեզ մղում Ցեղակրոնությունը: Լինե՛նք ինքնաճանաչ, նվաճե՛նք ինքներս մեզ և ցեղայնանանք: Դիմենք Նժդեհին.&nbsp;«Որքան բարձր է անհատների և ժողովուրդների &nbsp;հասկացողութիւնը իրենց գերագոյն ծնողի՝ ցեղի մաղին, այնքան հոգեպէս կայտառ, զօրաւոր , ստեղծագործ են նրանք»: Նժդեհը վստահ է, որ միայն ինքնաճանաչությամբ հնարավոր է տիրապետել այն տարերքին, որը հավիտենական է հայի էության մեջ՝ մեր ցեղայնությանը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2" style="font-size: 10pt;"><br></font></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղային անհատականություն</font></b></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնությունն այն բարոյական զենքն է, որով հնարավոր է պաշտպանել հայ ազգային դիմագիծը, ցեղային անհատականությունը և հետևաբար՝ մեր ազգային արժանապատվությունը: Ցեղային անհատականությունը պետք է դառնա հայի ազգային ինքնապաշտպանական համակարգի բաղկացուցիչ մասը, քանզի, մեր ցեղային դիմագիծը պահպանելով, մենք ծառայում ենք նաև համայն մարդկությանը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ահա թե ինչ է ասում Նժդեհը այս կապակցությամբ. «Սու՛տ է, չկա՛յ եւ պիտի չլինի վերացական, ցեղօրէն անկերպարան մարդը: Կա՛յ եւ կը մնայ ցեղադէմ մադրը - ֆրանսիացին, անգլիացին, ռուսը, լեհը, արաբը, հայը - կա՛յ ցեղորոշ մարդը ... պէ՛տք է ծառայել մարդկութեան, այո՛, պետք է ծառայել, սակայն, մե՛ր ցեղի միջոցաւ, մե՛ր ցեղին ծառայելով՝ ապրելով ու ստեղծագործելով &nbsp;որպէս հայ մարդ... ո՛չ մի զիջում մեր ցեղային անհատականութիւնից եւ արժանապատւթյունից»:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղային անհատականությունը մեր նախնիներից փոխանցված ոգու և ֆիզիկական դիմագծության համախմբումն է, մեր կողմից գալիք սերունդներին փոխանցվող ժառանգությունը: Նժդեհը Ցեղակրոնության միւջոցով փորձում է հայի մեջ արթնացնել ցեղային պատկանելիության զորավոր զգացումը, քանզի վստահ է, որ մի ժողովուրդ այնքանով է ստեղծագործ ու լավատես, որքանով նրա մեջ արթուն է ցեղային ծագման գիտակցությունը, առանց որի կարող է լինել դիմազուրկ զանգված, բայց ո՛չ ազգ:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br></font></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ճշմարիտ հայրենասիրություն</font></b></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնությունը միջոց է մեր մեջ արթնացնելու ճշմարիտ հայրենասիրություն՝ գործով և ոչ միայն խոսքով ու խոստումներով: Հեռու՛ բաժակաճառային հայրենասիրությունից, Հայաստանը կարոտ է կոնկրետ ու կենդանի հայրենասիրության: Դիմե՛նք Նժդեհին.&nbsp;«Շատերը հայրենիքը փնտրում են ամպերում, միստիկ մշուշի մէջ, երբ դա այնքա՜ն մօտ է մեզ՝ մեր ուշադրութեան, նուիրումի, պաշտամունքին կարօտ...: Հայրենիքը սկիզբն ու վախճանն է մեր մտածումի, ապրումի եւ գործի: Երբ մեր շրթունքները մրմնջում են ցեցի մասին, մեր աջը ցոյց է տալիս Հայաստանը: Մենք հաւատում ենք Հայաստանին: Սա նշանակում է, որ կեանքում սրբազնագոյնը մեզ համար Հայրենիքն է: Մենք շնչում, ապրում ենք Հայաստանով, մի՛շտ պատրաստում տառապելու, գործելու եւ մեռնելու նրա համար: Դա՛ է արժէքների արժէքը մեզ համար: Դա՛ է մեր սրբազան ցաւը, կարօտը, ուրախութիւնը, մեր գոյութեան իմասն ու իրաւունքը, մեր անմահութիւնը՝ միաժամանակ»:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2" style="font-size: 10pt;"><br></font></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3" style="font-size: 12pt;">Քաղաքական միաբանություն</font></b></div><div><span style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնության միջոցով Նժդեհը փորձում էր հայությանը մղել քաղաքական միաբանության: Նա ձգտում էր վերջ տալ Սփյուռքում ծայր առած զանազան քաղաքական հոսանքներին, որոնք քաղաքական պառակտումների հողի վրա փոշիացնում էին սփյուռքահայության ուժը՝ բռունցքելու փոխարեն: Նա մեզ պատգամում էր վերջ տալ քաղաքական, կրոնական, թիմային ամեն մի խտրության այնտեղ, որտեղ պահանջվում է ընդհանուր, հասարակական, ազգային միաբանության անհրաժեշտությունը: Ցեղակրոնության միջոցով Նժդեհը փորձում էր գաղութահայությանը մղել դեպի քաղաքական միակրոնություն և ցեղային միասնություն: Դա կուսակցական պայքարով տարված հայ գաղութներին ուղղված զգոնության կանչն էր.&nbsp;«Հասկանա՛նք, վերջապէս, քանի ուշ չէ, հասկանա՛նք, որ հայը պատճառ չունի՛ կուսակցականանալու: Իսկ մեր ժողովրդի թուական տկարութիւնը, մեր հայրենիքի աշխարհագրական դիրքը եւ երէկուայ մեր Եղեռնը կը բաւեն գիտակցելու, որ հայը կուսակցականանալու նաեւ իրաւո՛ւնք չունի»: Երիցս ճիշտ է Օնիկ Զարմունին՝ պնդելով, որ բոլորը պետք է պատկանեն մեկ կուսակցության՝ հայկականության, բոլորը պետք է ունենան մեկ առաջնորդ՝ Հայաստան:</span></div><div><span style="font-size: 10pt;"><br></span></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ազգային վերանորոգում և ազգային բարոյական</font></b></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնությունը մեզ տանում է անհատի, իսկ նրա միջոցով՝ դեպի ազգի վերանորոգում, որով և հնարավոր է արդյունավետ ծառայել հայրենիքին: Ինչպես Նժդեհն էր ասում. «Ազգային վերանորոգումը հնարաւոր &nbsp;է ցեղով, ցեղային արժէքներով, ցեղային պատկանելիութեան զգացումի խոր ապրումով, սեղմ ասած՝ ցեղակրօնութեամբ»: Զգա՛նք հավիտենականության շունչը, քանզի միայն հավիտենականն է իմաստավորում և մեր անցյալն ու ներկան:&nbsp;</span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 10pt;"><br></span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 12pt;">Ուրեմն՝ եկեք կատարե՛նք մեծ հայորդու պահանջը և վերանորոգվենք, քանզի դա է պահանջում նաև այսօրվա մեր իրականությունը:&nbsp;</span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 12pt;">Նժդեհը ցեղակրոնության միջոցով պայքարում էր համատարած պառակտիչ երևույթների, բարոյալքման և, ինչը ոչ պակաս վտանգավոր էր՝ անտարբերության դեմ: Նա մեզ սովորեցնում է հոգատար լինել ամեն հայի նկատմամբ: Նժդեհը նշում էէր, որ ազգային բարոյականը ենթադրում է մի օրինակարգ և հանրապարտադիր կանոն, որից ամեն շեղում համարվում է հոգևոր մահափորձ ազգի դեմ. «Ազգային բարոյականի տեսակէտից՝ &nbsp;մի Գիւլբենկեան աւելի չարժէ, քան՝ Հայաստանի մի գեղջուկ, եւ մի զօրավար, մի ուսուցչապետ, քան՝ մի համեստ արհեստաւոր: Էականը յաւիտենական հայկականութիւնն է, որ ազգութիւնը նուիրագործում է իր ամէն մի անդամի մէջ... Ճակատագրի եղբայր է ամէն հայ: Աւելին՝ ամէն հայ՝ դա դո՛ւ ես - ահա՛ ազգային բարոյականի անխախտելի օրենքը»:&nbsp;</span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 10pt;"><br></span></div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><b><font size="3" style="font-size: 12pt;">Ցեղակրոնության հավատամքը</font></b></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><i><b style="font-size: 12pt;">ա.</b></i> Ես ցեղակրոն եմ, երդվում եմ Վահագնի աջի վրա, որ երբեք չեմ մեղանչի ուխտիս դեմ, կապրեմ, կգործեմ և կմեռնեմ որպես ցեղամարդ:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br style="font-size: 10pt;"></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">բ.</i></b> Ինձ համար անհատականության և ազատության &nbsp;ամենաբարձր արարքը ցեղին հնազանդ լինելն է:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">գ.</i></b> Ես ցեղաճանաչ եմ, և ահա գիտեմ, որ մեծ է իմ ցեղը, այն ավելին է տվել մարդկությանը, քան ստացել է նրանից, գիտեմ, որ հայոց նորագույն հեղափոխություը վերջին գործը չէ իմ ցեղի էության, գիտեմ, թե ինչ վեհ արարքների ընդունակ է իմ ցեղը:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">դ.</i></b> Ես ցեղահավատ եմ և ահա պաշտում եմ &nbsp;և մի այլ աստվածություն՝ ցեղիս արյունը, որի անարատության մեջ է իմ ցեղի ապագան:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ե.&nbsp;</i></b>Ես ցեղահաղորդ եմ և ահա զգում եմ, որ իմ անձը ավելի շատ իմ գերագույն ծնողին՝ իմ ցեղին է պատկանում, քան իմ անմիջական ծնողներին:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">զ.</i></b> Իմ ժողովրդի քաղաքական ճակատագրով զբաղվելու պարտականություն ունեմ ես և ահա պայքարում եմ մի մեծ ճակատագրի համար, որին արժանի է իմ ցեղը:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b style="font-size: 12pt;">է.</b> Ցեղակրոն եմ, այսինքն՝ որտեղ էլ որ լինեմ, սոցիալական, քաղաքական ինչ դիրք էլ որ ունենամ, ես խանդավառորեն կմնամ իմ ցեղի հպատակն ու մարտիկը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2" style="font-size: 10pt;"><br></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ը.</i></b> Հայաստանից դուրս՝ սփյուռքի մեջ, ինչ վիճակում էլ, որ լինեմ՝ մեծահարուստ, բարեկեցիկ, թե օրավարձով աշխատող բանվոր, անդարձ պանդխտություն չեմ համարի տարագրի կյանքս: Չէ՛, վերադարձ կա:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">թ.</i></b> Կդավանեմ, որ իմ սերունդը ավելի մեծ պարտականություն ունի, քան ուներ անցնող ազատագրական սերունդը: Պարտականության մեջ ցեղակրոնի իմ բաժինը առյուծի բաժինն է, ամենամեծը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ժ.</i></b> Ցեղակրոնը, որի նշանաբանն է ավելի, էլ ավելի զորություն, պաշտամունք ունի իր ցեղի մարտական ուժի:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ժա.</i></b> Զոհապաշտ եմ ես, և ահա երկյուղածություն կոգեկոչեմ նրանց, որոնց պաշտամունքը հավիտենական է, որոնք առյուծացան իրենց արիության մեջ, աստվածացան իրենց հոյակապ նվիրումի մեջ, որոնք իրենց արյունը շռայլեցին մեր ցեղի գոյությունը և պատիվը հավիտենականացնելու համար:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ժբ.</i></b> Ցեղակրոնն էլ էձգտում երջանկության, այն է՝ տեսնել, թե ինչպես է աճում իր ժողովրդի զորությունը և արդարորեն ընդարձակում է Հայաստանը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ժգ.</i></b> Ցեղով է ապրում, ստեղծագործում և հավերժանում ժողովուրդը: Մարդկային մշակույթի գործում զորավոր ուժ է ցեղայնությունը: Ահա, թե ինչու ցեղային անհատականության պղծումը ցեղակրոնը համարում ոճիր ուղղված մարդկության և, ի մասնավորի, իր ժողովրդի դեմ:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="2"><br></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ժդ.</i></b> Ցեղակրոնը խորշում է այն բոլոր վարդապետություններից և հոսանքներից, որոնք միտված են մեր նորահաս սերունդը հեռու պահել ցեղի կազդուրիչ կաթից:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3" style="font-size: 12pt;">Նա խորշում է հայ իրականության &nbsp;մեջ գոյություն ունեցող այն բոլոր ուժերից, որոնք թեպետ հասարակական դիրքով հակոտնյա են, բայց ընդհանուր հոգեբանությամբ միացած է ազգայնականության դեմ դուրս եկած ուժերին:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ավելի հստակ ձևակերպած՝ ազգայնականության երկու ձևերից՝ ազգային անհատականությունից և եսապաշտությունից ցեղակրոնը ողջունում է առաջինը, որն այլ բան չէ, եթե ոչ ազգ-անհատի արդար և արգասավոր ձգտումը՝ հավատարիմ մնալ իր ցեղի ոգուն, կատարելագործել իր պատմական տիպը և պաշտպանել իր հավաքական անձի ազատությունը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ցեղակրոնի այս ձգտումը լիովին համապատասխանում է համամարդկային բարոյականի &nbsp;առաջադիմության բարձր սկզբունքներին:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><i><b style="font-size: 12pt;">ժե.</b></i> Մեծ է ցեղակրոնի իմ թշնամանքը, ինչպես մեծ է իմ պաշտամունքը:&nbsp;</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Ցեղիս թշնամիներ են թուրքը, բոլշևիկը (ռուսը) և սրանց հայադավ գործակալները, որոնց վճռաբար կհակադրեմ իմ զորության ցեղապաշտությունը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">- Ինձ համար գոյություն ունի հարցերի հարցը՝ բախտահաս թուրքը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">- Ես խորշում եմ ռուսից, որովհետև հակահայ է՝ թուրքի չափ, որովհետև թուքրի հետ զինակցած մտավ Հայաստան, որովհետև նրանից ցայսօր օգտվեց ցեղիս գերեզմանափորը՝ թուքրը, միայն թուրքը:</font></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 10pt;"><br></span></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><span style="font-style: italic;"><b style="font-size: 12pt;">ժզ.</b></span><span style="font-style: italic;">&nbsp;Պարտվողականություն, կրավորական տառապանք, սարսափի հոգեբանություն, լալկանություն, մտքի անիշխանականություն, կրոնական անդենականություն, դասակարգային և հարանվանական եսականություն՝ այս խորշելով խորշում է ցեղակրոնը:</span></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><br style="font-size: 12pt;"></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i>ժէ.</i></b> Ցեղակրոն եմ, այսինքն՝ կարող եմ գերազանցել &nbsp;և պետք է գերազանցեմ ցեղիս թշնամիներին:</font></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 8pt;"><br></span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-size: 12pt; font-weight: bold; font-style: italic;">ժը.&nbsp;</span><span style="font-size: 12pt;">Տկարություն և նահանջ չի ճանաչում ցեղակրոնը: Նրա մոտ կենդանի է ուժի ծարավը, զոհաբերության քաղցրությունը և ցեղի ուժերի կենտրոնացման ճիգը:</span></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ժթ.</i></b> Նրա համար նվիրական է հայոց նորագույն քաղաքական գոյության օրը՝ Մայիսի 28-ը և այն խորհրդանշող սրբազան Եռագույնը, որն է՝ սրբություն:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">ի.</i></b> Հայ մարդու հետ ցեղակրոնը խոսում է հայերեն, որովհետև գիտակցում է, թե լեզվի մահը արագացնում է ժողովուրդների հոգևոր մահը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><br style="font-size: 12pt;"></font></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i>իա.</i></b> Ինքնամսխումի մեջ ազատ չէ ցեղակրոնը:</font></div><div style="text-align: left;"><font size="3">Քաջառողջ լինելու իրավունք և &nbsp;պարտականություն ունի նա, որի ձեռքին է եկող սերունդների ճակատագիրը:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">իբ.</i></b> Նրա համար նախասիրելի են այն գիտությունները, արվեստներն ու արհեստները, որոնք կարելի է ծառայեցնել իր ցեղի հզորությանը և հաղթանակին: Ցեղակրոնը մարտիկ է կամ պատրաստվում է դառնալ մարտիկ:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><font size="3"><b><i style="font-size: 12pt;">իգ.</i></b> Անձնական կամքի մշակությամբ ցեղակրոնը սատարում է հայ ոգու հզորացմանը:</font></div><div style="text-align: left;"><br></div><div style="text-align: left;"><br></div> https://gardmanq.do.am/news/ceghakronowt_39_yown/2014-01-23-6 Armenius https://gardmanq.do.am/news/ceghakronowt_39_yown/2014-01-23-6 Thu, 23 Jan 2014 13:21:38 GMT <h4 class="block-title" style="font-family: 'Times New Roman';"><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;"><font><font size="2"><img src="https://gardmanq.do.am/Zanazan-nkarner/Ararat-ler.jpg" alt="Արարատ լեռ" align="left" width="250px" height="150px"></font><font size="2" style="font-size: 10pt;">1</font></font></font><font size="2"><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">99</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">2 թվական...&nbsp;</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">Մի հայ երիտասարդ, խռովված ողջ աշխարհից, փորձում էր գտնել, վերհիշել իս</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">կությունը, որը մոռացվել էր իր ազգի կողմից: Նա գնաց հեռավոր Տիբեթ՝ հուսալով գտնել իր հոգևոր ուսուցչին: Նա շրջում էր երկար ժամանակ, քաղցած, ուժասպառ ու վիրավոր: Երկար փնտրելուց հետո նա տեսավ մի լամայի, ո</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; fo... <h4 class="block-title" style="font-family: 'Times New Roman';"><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;"><font><font size="2"><img src="https://gardmanq.do.am/Zanazan-nkarner/Ararat-ler.jpg" alt="Արարատ լեռ" align="left" width="250px" height="150px"></font><font size="2" style="font-size: 10pt;">1</font></font></font><font size="2"><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">99</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">2 թվական...&nbsp;</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">Մի հայ երիտասարդ, խռովված ողջ աշխարհից, փորձում էր գտնել, վերհիշել իս</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">կությունը, որը մոռացվել էր իր ազգի կողմից: Նա գնաց հեռավոր Տիբեթ՝ հուսալով գտնել իր հոգևոր ուսուցչին: Նա շրջում էր երկար ժամանակ, քաղցած, ուժասպառ ու վիրավոր: Երկար փնտրելուց հետո նա տեսավ մի լամայի, ո</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">ր</font><font style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">ը խորասուզված աղոթքի մեջ, փակել էր իր աչքերը: Նրա շուրջը ձյունն ու սառույցը հալել էին՝ շնորհիվ իր հզոր էներգիայի:</font></font></h4><h4 class="block-title" style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: medium;"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;">Լաման բացեց աչքերը ու ժպտալով ասաց. «Ի՞նչ ես կորցրել այս երկրում, այ դու, Արևի խենթ որդի»:</span></h4><h4 class="block-title" style="font-family: 'Times New Roman';"><div style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;"><font size="2" style="font-size: 10pt;">Հետո նա բուժեց հայ երիտասարդի վերքերը, և օրեր անց՝ բաժանվելիս, ասաց նրան.</font></div><div style="font-family: Verdana, Tahoma, Arial; font-weight: normal;"><font size="2">-Իսկության աղբյուրը, որը դու փնտրում ես այստեղ երկար ժամանակ, գտնվում է քո գեղեցիկ երկրում, որը կոչվում է քաղաքակրթության օրրան հանդիսացող Հայաստան: Դուք առաջին արիացիներն եք: Դուք մոռացել եք այդ մասին, բայց ձեր թշնամիները հիշում են: Ես քեզ ոչինչ չեմ կարող սովորեցնել, գիտելիքը քո մեջ է: Վերադարձիր քո երկիրը և դու կգտնես իսկությունը ձեր չքնաղ սարերում:</font></div></h4> https://gardmanq.do.am/news/qaghaqakrt_39_owt_39_yan_o_39_rran_hayastan/2014-01-21-5 Armenius https://gardmanq.do.am/news/qaghaqakrt_39_owt_39_yan_o_39_rran_hayastan/2014-01-21-5 Tue, 21 Jan 2014 13:39:52 GMT